در ارتبط با کاربرد میکروبیولوژی در صنعت نفت می توان دو جنبه را مد نظر قرار داد:

۱- ارتقای کمی: نمونه بارز آن روش (microbial enhanced oil recovery ) یا MEOR است.

۲- ارتقای کیفی: مانند حذف هسته و اتمهای گوگرد و نیتروژن

استفاده از MEOR در ازدیاد برداشت از مخازن نفت

در طبیعت چاه های نفتی وجود دارد که به علت تزریق آب، دیگر قادر به تولید نفت نیستند و یا به اصطلاح غرقاب شده اند و همچنین چاه هایی وجود دارند که به دلیل رسوب ترکیبات آلی و معدنی مسدود شده اند، لذا بعد از استخراج اولیه و ثانویه نفت، قسمت اعظم آن حدود ۸۰% در چاه ها باقی می ماند، لذا روشهای مختلفی به منظور استخراج مابقی نفت به وجود آمده است که عبارتند از:

۱- تزریق فرم و آلیاژهای پلیمری

۲- روش حرارتی

۳- تزریق آب

۴- تزریق گاز

۵- استفاده از مواد شیمیایی کاهش دهنده نیروی کشش سطحی

۶- روش MEOR

روش MEOR

روشی است که در آن بوسیله میکروب های مخصوص و مشخص میزان نفت استخراجی از چاه ها را افزایش می دهند.

میکروب ها به سه طریق می توانند باعث ازدیاد برداشت از مخازن نفتی شوند:

۱- با اکسیداسیون نفت، اسید چربی تولید می کنند که باعث کاهش گرانروی نفت میگردد.

۲- با تولید مقادیر نسبی از گاز CO2، باعث افزایش فشار در مخزن می گردند. از این رو مانند تزریق گاز عمل می کنند.

۳- میکروب ها با بوجود آوردن بیومس میان سنگ و نفت مخزن باعث جابجایی فیزیکی نفت می شوند.

شرایط فیزیکی نفت مثل دما، فشار، نمک و …

عامل محدود کننده استفاده از MEOR است. از آنجا که شرایط فیزیکی چاه های نفت با هم فرق می کنند، نمی توان برای همه آنها از یک نوع میکرو ارگانیسم استفاده کرد. مثلا در چاه های کم عمق، کار به روش MEOR به دلیل دمای کمتر نسبت به چاههای عمیق که دمای بالا دارند بیشتر است. در چاه های عمیق مثل کشور ما باید از میکروارگانیسم های گرمادوست استفاده گردد. روش MEOR بطور چشمگیری محدود به دمای حداکثر ۸۰ درجه است.

خصوصیات باکتریهای مورد استفاده در روش MEOR

1- کوچک باشد.

۲- قادر به تحمل شرایط محیطی چاه باشد.

۳- رشد سریعی داشته باشد و از تحرک لازم در داخل چاه برخوردار باشد.

۴- بتوانند مواد ضد میکروبی و ضد خوردگی را تحمل کنند.

۵- بری رشد به مواد مغذی پیچیده ای نیاز نداشته باشند.

انواع باکتریهای مورد استفاده در MEOR

سودوموناس، میکروکوکوس، کلستریدیوم، انتروباکتریاسه، اشرشیاکلی، مایکوباکتریوم، لوکونوستوک، باسیلوس لینکنی فرمیس.

آلودگی نفتی یکی از خطرات جدی تهدید کننده محیط زیست و موجودات زنده است. حل این معظل زیست محیطی به طرق گوناگون از دیرباز مورد توجه پژوهندگان علوم زیستی بوده است. یکی از روشهای جدید برای رفع این آلودگی ها استفاده از باکتری های نفت خوار است، که در کشور ما نیز این باکتریها توسط دکتر غلامحسین ابراهیمی پور جداسازی شده اند. طبق گفته ایشان این باکتری ها قادرند مواد ترکیبات نفتی را تا ۱۰۰% به بیومس میکروبی و گازکربنیک تبدیل کنند. در صورتیکه بهترین سویه های جدا شده در آلمان تنها ۸۰% قادرند این کار را انجام دهند. یکی از عمده ترین آلاینده های آب دریا کشتی های نفتکش هستند. این کشتی ها معمولا پس از تخلیه محموله نفتی خود، در بنادر مقصد مخزن خود را تا حدی با آب دریا پر می کنند. بارگیری این آب که معمولا آب توازن نامیده می شود، برای حفظ تعادل کشتی در مسیر بازگشت به بنادر مبدا ضروری است. نکته مهم اینجاست که این نفتکش ها پس از رسیدن به بنادر مبدا، قبل از بارگیری دوباره نفت، آب توازن خود را در دریا تخلیه می کنند که همین امر موجب می شود تا مقادیر بسیار زیادی نفت خام نیز وارد آب دریا شود. در صورتیکه اگر باکتری های نفت خوار، به آب توازن نفتکش ها اضافه شوند، قبل از تخلیه آب توازن نفت موجود در آن به بیومس میکروبی تبدیل شده و به این ترتیب نه تنها دریا را آلوده نمی کند بلکه بیومس میکروبی آن مورد تغذیه آبزیان نیز قرار می گیرد.