اتوکلاو
وسیله ای است که توسط آن، کلیه وسائل آزمایشگاهی و محیطهای کشت، قبل از استفاده و محیطهای کشت میکروبی و غیره توسط حرارت مرطوب، استریل میشوند. این دستگاه قادر است بخار آب اشباع شده را با حرارت ۱۲۱ درجه سانتیگراد ایجاد نماید که این درجه حرارت در شرایط بخار ایجاد شده میتواند، موجب تخریب ساختمان میکروبها و هاگ آنها شده و تقریبا باعث نابودی تمام میکروارگانیسم های شناخته شده شود.
اتوکلاوهای آزمایشگاه میکروبیولوژی اغلب روی فشار ۱۵ پوند تنظیم شدهاند که در این فشار، دمای بخار آب به ۱۲۱ درجه سانتیگراد میرسد. این دستگاه طوری تنظیم شده است که بعد از رسیدن به این فشار، بخار و درجه حرارت بلافاصله وارد مرحله سترون کردن میشود و مدت ۱۵ دقیقه به همان حالت باقی میماند. قبل از شروع مرحله سترون کردن، ابتدا مدتی شیر خروج هوا را باز میکنیم تا هوای داخل دستگاه تخلیه شده و بخار آب تمام سطوح و منافذ را بپوشاند و عمل استریلیزلاسیون کامل انجام گیرد.
بعد از اتمام کار، دستگاه را خاموش کرده و توسط شیر خروجی، بخار آب را خارج کرده و بعد درب دستگاه را باز میکنیم. ضمنا دستگاه دارای یک شیر اطمینان میباشد که بصورت خودکار بخار اضافی موجود در دستگاه را در حین انجام کار به بیرون هدایت میکند، تا شرایط ثابت بماند.
اتو یا انکوباتور
دستگاهی است که توسط آن گرمای لازم جهت رشد باکتریها بعد از مرحله کشت، فراهم میشود.
محیطهای کشت (مایع و جامد) را بعد از کشت دادن، درون این دستگاه قرار داده و درجه حرارت مورد نیاز باکتری را توسط دستگاه تنظیم میکنیم و بعد تا مدتی معین، محیطهای کشت در آن باقی میمانند. دمای درون اطاقک انکوباتور توسط یک دماسنج کنترل میشود.
فور الکتریکی
دستگاهی است که توسط آن یکسری از وسائل آزمایشگاه را با حرارت خشک استریل میکنند. این وسایل باید حتما فلزی یا شیشه ای باشند تا در برابر حرارت خشک، مقاومت داشته باشند. دمای لازم برای استریل کردن توسط فور ۱۸۰ درجه و زمان آن حدود ۳ ساعت میباشد. بعد از اتمام کار استریل کردن و قبل از باز کردن درب دستگاه، باید توجه داشت که دستگاه سرد شده باشد تا از شکستن وسایل شیشه ای جلوگیری شود.
درجه حرارت داخل فور توسط یک دماسنج به تنظیم کننده حرارت (ترموستات) متصل میباشد و این دماسنج دما را به ما نشان میدهد.
بن ماری یا حمام آبی
وسیله ای است که در آن بوسیله آب محتوی آن میتوان حرارت معینی را ثابت نگهداشت که درجه حرارت تا ۱۰۰ درجه قابل تنظیم میباشد. در این حالت به آن بن ماری جوش میگویند. از این دستگاه میتوان بعنوان گرمخانه گذاری محیطهای کشت و همچنین ذوب نمودن محیطهای کشت هم استفاده نمود. بن ماری بهتر است دارای دماسنج نیز باشد.
شعله گاز یا چراغ بونزن
شعله آزمایشگاهی وسیله ای برای حرارت دادن و سترون کردن لوازمی مانند سوزن کشت، دهانه ظروف، لوله های آزمایش و غیره. در واقع فضایی معادل ۱۵ سانتیمتر اطراف خود را استریل و عاری از میکروب مینماید.
پتری دیش یا پلیت
ظروف شیشه ای یا پلاستیکی (یکبار مصرف) هستند که حاوی درب میباشند و جهت نگهداری محیطهای کشت و کشتهای میکروبی از آنها استفاده میشود.
لوله آزمایش
وسیله ای شیشه ای و استوانه ای شکل، در سایزهای مختلف جهت نگهداری و کشت دادن میکروب در محیطهای مایع و انجام عملیات رقیق سازی و امور دیگر کاربرد دارد.
لام
یک صفحه شیشه ای نازک با سایزهای استاندارد، که عملیات گسترش میکروبی و رنگ آمیزی روی آن انجام میگیرد.
لامل
صفحه شیشه ای بسیار نازک، با ابعاد مختلف استاندارد که روی لام قرار میگیرد و برای مطالعه لام زیر میکروسکوپ از لامل استفاده میشود.
هود
وسیله ای اتاقک مانند با حفاظ شیشه ای متحرک و دارای هواکش و سیستم روشنایی، که بعضی از آنها حاوی لامپ یو وی جهت استریل کردن هوای داخل آن در هنگام کار با عوامل میکروبی و محیطهای کشت داده شده میباشند.
جار بیهوازی
وسیله ای استوانهای شکل و بزرگ، حاوی درب مخصوص، جهت کشت میکروبهای بی هوازی در شرایط خلاء
ترازوی آزمایشگاهی
وسیله ای برای توزین با دقتهای ۱/. و۰۱/. و ۰۰۱/. و ۰۰۰۱/. در آزمایشگاه میباشد.
ترازوهای با دقت بالا بعلت ظرافت و حساسیت باید از جریان هوا دور نگه داشته شده و در یک جای مسطح و محکم قرار داده شوند و جای آن حتما باید تراز باشد.
سوزن کشت یا آنس
وسیله ای با نوک تیز یا حلقوی برای برداشتن نمونه میکروبی و کشت آن بر روی محیط کشت
ظروف رنگ آمیزی
ظروف شیشه ای تیرهرنگ با نوک قطره چکان دار، جهت نگهداری رنگهای مورد استفاده در رنگ آمیزیهای مختلف
شیکر
جهت مخلوط کردن و هم زدن نمونهها در لوله آزمایش. در نوع دیگر، شیکر با صفحه مسطح میباشد که برای هم زدن و مخلوط کردن محتویات ظروف با سطح مقطع پهن میباشد.
سایر تجهیزات آزمایشگاه میکروبیولوزی
بشر، ارلن، استوانه مدرج، سوآپ، قاشقک (اسپاچول)، ترمومتر، پیست، ظرف اتوکلاو، آنس، جا لوله ای، جا پلیتی، لوله دورهام، جعبه کمکهای اولیه، ظروف رنگ آمیزی، میکروسکوپ
قوانین ایمنی مربوط به آزمایشگاه
۱- پوشیدن روپوش سفید در آزمایشگاه الزامی میباشد.
۲- خوردن و آشامیدن در محیط آزمایشگاه اکیدا ممنوع میباشد.
۳- هنگام کار در آزمایشگاه از هر گونه شوخی پرهیز کنید.
۴- در حین انجام کار در آزمایشگاه میکروبیولوژی، احساس مسئولیت کنید تا از انتشار آلودگی در محیط جلوگیری شود.
۵- بعلت آلودگی میکروبی و قارچی، از آوردن وسایل غیرضروری به آزمایشگاه خودداری نمایید.
۶- هنگام کشت میکروب روی محیط کشت یا برداشتن میکروب جهت گسترش روی لام، از آنس استفاده کنید و از تماس مستقیم دستها و وسایل (مانند خودکار و غیره) با میکروب کشت داده شده اجتناب کنید.
۷- هنگام انجام عملیات کشت یا گسترش جهت رنگآمیزی، حتما کنار شعله کار کرده و از باز کردن درب پلیت در فضای باز و دور از شعله خودداری کنید.
۸- هنگام عملیات رنگ آمیزی بعلت ماندگاری رنگها مواظب لباسها و دستهایتان باشید.
۹- پوشیدن روپوش منحصرا مربوط به محیط آزمایشگاه میباشد. هنگام خروج از آزمایشگاه آن را از تن در آورید.
۱۰- دانشجویان موظفند در صورتیکه در حین انجام کار، موجب ضایع شدن یا شکستن ظروف شیشه ای شدهاند، آنرا خریداری نموده و به آزمایشگاه تحویل دهند.
۱۱- اگر در حین انجام کار با میکروب یا قارچ، متوجه آلودگی محیط اطراف یا وسایل شدید، حتما به مدرس یا مسئول آزمایشگاه اطلاع داده تا نسبت به استریل کردن آن اقدام شود.
۱۲- هنگام کار با میکروبها و قارچهای خطرناک و بیماریزا، حتما از دستکش و ماسک استفاده نموده و زیر هود کار کنید.
خوب بود کاش عکس وسایل هم بود ممون